A320’nin CFM56 ve LEAP-1A motorları çift rotorludur. N1 rotoru fan, booster ve LP türbinden oluşur; uzun ve yavaştır. N2 rotoru HP kompresör ve HP türbinden oluşur; kısa ve hızlıdır. İki mil iç içe geçer ama aralarında mekanik bir bağ yoktur; birlikte hareket etmeleri aerodinamiktir: N2 hızlanınca daha çok gaz üretilir, bu gaz LP türbini daha çok iter ve N1 de hızlanır.
N1 itkinin ölçüsüdür. A320’de itki ayarı yapıldığında aslında bir N1 hedefi seçilir: FADEC hedef N1’i hesaplar, sensörden gerçek N1’i okur ve aradaki farka göre yakıt debisini ayarlar. N1 rölantiden tam güce büyük bir aralıkta değişirken N2 rölantide bile yüksektir ve az değişir.
N2 motorun kalp atışıdır: aksesuar kutusunu döndüren mil odur. Yakıt pompası, yağ pompası, IDG ve hidrolik pompa N2’den tahrik edilir; bu yüzden N2 durursa yakıt ve yağ basıncı da durur. Start eşikleri de N2’ye göre okunur; CFM56’da marş valfi %50 N2’de kapanır. ECAM’da N1 ve N2 en üstteki göstergelerdir.
N1 / N2 hakkında sık sorulan sorular
N1 ve N2 nedir?
N1 ve N2, A320 motorlarındaki iki rotorun yüzde olarak devridir. N1 fan, booster ve LP türbini taşıyan alçak basınç rotoru; N2 ise HP kompresör ve HP türbinden oluşan yüksek basınç rotorudur.
N1 ile N2 arasındaki fark nedir?
N1 itkiyi gösterir ve rölantiden tam güce geniş bir aralıkta değişir; N2 rölantide bile yüksektir ve az değişir. N2 aksesuar kutusunu döndürdüğü için motorun yaşam desteğini, yani yakıt ve yağ pompalarını taşır.
A320’de itki neden N1 ile ayarlanır?
A320’de itki N1 ile ayarlanır, çünkü itkinin büyük kısmını fanın hareket ettirdiği by-pass havası üretir ve fan N1 milindedir. FADEC gaz kolunun kademesine göre bir N1 hedefi hesaplar ve motoru o hedefe getirir.
N1 ve N2 milleri birbirine bağlı mı?
Hayır, N1 ve N2 milleri arasında mekanik bir bağ yoktur; iç içe geçerler ve kendi hızlarında dönerler. Birlikte hızlanmalarının sebebi aerodinamiktir: N2 daha çok gaz üretince LP türbin daha çok itilir.
N2 durursa ne olur?
N2 durursa yakıt basıncı da yağ basıncı da durur, çünkü yakıt ve yağ pompaları N2’nin döndürdüğü aksesuar kutusundan tahrik edilir. IDG ve motor tahrikli hidrolik pompa da aynı kutudan döner.