A320’nin birincil uçuş kumandalarını yedi bilgisayar yönetir: iki ELAC, üç SEC ve iki FAC. Pilotun sidestick hareketi mekanik bağlantıyla değil elektrik sinyaliyle bu bilgisayarlara gider (fly-by-wire).
ELAC’ların görevi uçuş kanununu hesaplamak ve elevator ile aileronlara komut vermektir. Normalde bir ELAC aktiftir, diğeri yedekte bekler. Her ELAC’ın içinde iki ayrı kanal vardır: komut kanalı (COM) ve izleme kanalı (MON). İkisi aynı girişi ayrı ayrı işler; sonuçlar uyuşmazsa bilgisayar kendini devreden çıkarır ve görevi bir sonrakine bırakır.
İki ELAC da kaybedildiğinde elevator kumandası SEC’lere geçer ve uçuş kanunu NORMAL’den ALTERNATE’e düşer. ELAC ile SEC’in farklı üreticiler ve farklı yazılımla yapılması, tek bir tasarım hatasının bütün bilgisayarları aynı anda etkilemesini önler.
ELAC hakkında sık sorulan sorular
A320’de ELAC ne işe yarar?
ELAC, A320’de uçuş kanununu ve korumaları hesaplayan, aileronları, elevatorleri ve THS’i kumanda eden bilgisayardır. İki ELAC vardır; bir cümleyle, ELAC uçağın yunuslama ve yatış beynidir.
A320’de bir ELAC arızalanırsa ne olur?
Tek ELAC arızasında görev kesintisiz olarak diğer ELAC’a geçer ve uçuş kanunu normal law’da kalır, korumalar yerindedir. Kokpitte ilgili ELAC düğmesinde FAULT ışığı yanar ve bir ECAM uyarısı çıkar.
A320’de iki ELAC birden arızalanırsa ne olur?
İki ELAC birden kaybedilirse aileron kumandası tamamen biter ve yatış yalnız spoilerlerle yapılır. Elevator ve THS kumandası SEC 2’ye, o da yoksa SEC 1’e geçer; uçuş kanunu alternate law’a düşer.
ELAC ile SEC arasındaki fark nedir?
ELAC uçuş kanununu hesaplar, aileron ve elevatorü kumanda eder. SEC spoilerleri kumanda eder ve elevator için yedektir, aileronu hiç kontrol etmez. İki aile farklı üreticiler ve farklı yazılımla yapılmıştır ki ortak bir hata ikisini birden yanıltmasın.
Aileronları ve elevatorü hangi ELAC kontrol eder?
A320’de aileronları normalde ELAC 1, yedek olarak ELAC 2 kontrol eder. Elevator ve THS’te sıra terstir: önce ELAC 2, sonra ELAC 1. Böylece tek ELAC kaybı iki eksenin birinci sırasını aynı anda götürmez.
ELAC hangi modüllerde anlatılıyor?
- ATA 27Primary Flight ControlsA320 birincil uçuş kumandaları
- ATA 22Auto FlightA320 otomatik uçuş sistemi